fbpx

Ćwiczenia oddechowe dla dzieci

Ostatnio aktualizowane: 24.07.21

 

Oddychanie to podstawowa czynność naszego życia. Wpływa ona na budowę i funkcję aparatu artykulacyjnego. Powietrze podczas mówienia wdychane jest ustami, z kolei wydychane buzią lub nosem, wszystko zależy od wypowiadanych przez nas dźwięków. Z tego względu ważne jest, aby zaobserwować, jak dany proces przebiega u dzieci. Pozwoli nam to na ocenę sytuacji oraz wdrożenie ewentualnych ćwiczeń. 

Wdech i wydech — to słowa często wypowiadane w naszym kierunku przez nauczyciela wychowania fizycznego. Dopiero teraz zdajemy sobie sprawę, jakie były dla nas ważne. Prawidłowy oddech jest niezwykle ważny, podczas naszych wypowiedzi wdech powinien być spokojny i rytmiczny, a wydech w trakcie mówionych słów długi i wolny. Czy tak samo sytuacja wygląda w przypadku najmłodszych? Warto prześledzić dalszą część artykułu, aby uzyskać wszelkie informacje na temat oddychania u dzieci.

 

Czym charakteryzuje się prawidłowy oddech? 

Kiedy możemy stwierdzić, że nasz oddech jest prawidłowy? Okazuje się, że właściwe jest oddychanie brzuszne, a dokładniej żebrowo-brzuszne nazywane również żebrowo-brzuszno-przeponowym. Jest to jedyny rodzaj oddechu uważany za głęboki. W dużym stopniu przyczynia się do tego amplituda ruchów przepony, która jednocześnie zapewnia nam głęboki wdech. Z kolei pełna praca mięśni żebrowych gwarantuje optymalne podparcie oddechowe.

Jak już wspominaliśmy na początku artykułu, podczas naszych wypowiedzi powietrze wdychane jest ustami, a wydychane buzią lub nosem. Wszystko zależy od powstających w aparacie mowy dźwięków. Prawidłowym oddechem w trakcie naszych rozmów nazywamy rytmiczny i spokojny wdech, który wykonujemy bez uniesienia ku górze ramion, jak i również wolniejszy i dłuższy wydech. W jego trakcie odbywa się nasza wypowiedź. 

 

Rodzaje oddechów

Zaburzony proces oddychania najczęściej spowodowany jest chorobami w układzie oddechowym, uszkodzeniem dróg oddechowych, niektórymi urazami głowy, jak również chorobami metabolicznymi. Niekiedy określenie konkretnego rodzaju oddechu może być pomocne w zlokalizowaniu problemu oraz postawieniu odpowiedniej diagnozy.

Wyróżniamy następujące typy oddechu:

• Oddech Kussmaula — oddechy w tym przypadku są zdecydowanie głębsze przy standardowej lub zwiększonej częstotliwości. Typ Kussmaula najczęściej powodują choroby metaboliczne (np. śpiączka cukrzycowa lub mocznicowa), oraz skomplikowane przypadki kwasicy metabolicznej.

• Oddech Biota — to tzw. oddech rybi. Mocne wdechy i wydechy poprzedzają bezdechy. Oddechy różnią się między sobą częstotliwością oraz głębokością. Rokowania podczas wykrycia oddechów Biota nie są dobre, ponieważ oznaczają zazwyczaj groźne zapalenia opon mózgowych, liczne wylewy, rozmiękania mózgu oraz choroby nowotworowe w obrębie ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym.

• Oddechy agonalne — pochodzą z pnia mózgu, odznaczają się naprawdę ciężkim oddechem połączonym z mimowolnymi ruchami niektórych mięśni lub całych ich grup. Oddechy agonalne są bardzo poważne, ponieważ świadczą o zbliżającej się śmierci. Ich występowanie jest regularne, mogą trwać kilka godzin lub pojawić się jedynie parę razy. Mówimy o nich również, kiedy mamy do czynienia z zawałem mięśnia sercowego.

• Oddech typu Cheyne’a-Stokesa — związany jest  z uszkodzeniem kresomózgowia. Mamy z nim do czynienia w przypadku osób będących w śpiączce, u których wystąpiła niewydolność nerek oraz serca.  Oddech typu Cheyne’a-Stokesa pojawia się również w sytuacjach związanych z zapaleniem opon mózgowych, a także z guzami mózgu. Ciekawostką jest, że występuje on także u zwierząt, u których mamy do czynienia z zapadaniem w sen zimowy.

• Oddechy ataktyczne — nie są one regularne, tak samo jak bezdechy. Często są łączone z oddechami agonalnymi.

 

 Problemy z oddychaniem u dziecka 

Kiedy mówimy o oddychaniu, musimy wspomnieć również o takim pojęciu, jak tory oddychania. Są to sposoby oddechu określone na podstawie pracy mięśni mających bezpośredni wpływ na wdech. Tor określany jest w zależności od płci oraz stanu zdrowia człowieka. W przypadku kobiet dominuje tor piersiowy. Jest on oparty głównie na międzyżebrowych mięśniach zewnętrznych. U mężczyzn mamy do czynienia z torem brzusznym opartym na przeponie, z kolei u przedszkolaków oddychanie następuje z wykorzystaniem płytkiego toru piersiowego. Nazywane jest ono również obojczykowo-żebrowym lub szczytowym i charakteryzuje się  poszerzeniem górnych części klatki piersiowej w czasie wdechu. Podczas procesu dochodzi również do uniesienia ramion i łopatek oraz w dalszym etapie brzucha. Jest to oddech wadliwy, ponieważ napełnia jedynie po części nasze płuca powietrzem. 

W przypadku dzieci pojawia się również częsty problem bagatelizowany przez większość rodziców. Mówimy tutaj o nawykowym oddychaniu przez usta. Niezależnie, czy odbywa się to w ciągu dnia, czy też w nocy w trakcie snu, maluch powinien oddychać jedynie przez nos. Odpowiedni tor oddechowy zapewnia dzieciom optymalny rozwój aparatu artykulacyjnego. 

Konsekwencje oddychania przez usta

Do najczęstszych konsekwencji nieprawidłowego oddychania u dzieci zaliczamy:

• Wady wymowy — kiedy dziecko oddycha przez usta, wyrabia wówczas złe nawyki, np. unoszenie języka w stronę wału dziąsłowego. Ma to bezpośredni wpływ na nieprawidłowy sposób połykania, co prowadzi do powstawania wady wymowy. Jeżeli 3-latek ma problemy z prawidłową realizacją głosek, powinien być pod kontrolą specjalisty. Odpowiada za to logopedia. Ćwiczenia oddechowe dla dzieci zwalczają wady wymowy. 

• Za małe dotlenienie układu nerwowego — przyczynia się ono do zaburzeń związanych z koncentracją uwagi, ciągłym zmęczeniem oraz problemami w nauce. 

• Nieprawidłowości w gospodarowaniu powietrzem — oddychanie ustami to krótki oddech, a konkretniej wynik krótkiej fazy wydechowej i wdechowej. Nieprawidłowe przeprowadzenie procesu skutkuje również mało efektywną pracą przepony, czego skutkiem jest szybkie mówienie i dobieranie powietrza w jego trakcie, co jest niezgodne z tzw. pauzą wypowiedzi.  

• Zaburzona praca mięśni odpowiadających za odruch żucia — maluchy oddychające buzią mają problemy z prawidłową pracą żuchwy podczas przeżuwania pokarmu.

• Infekcje górnych dróg oddechowych — prawidłowe oddychanie to wdech nosem, wydech ustami. Jeśli u dziecka proces polega na oddychaniu buzią, to często nieprawidłowość prowadzi do infekcji górnej ścianki gardła i dróg oddechowych. Podczas przeziębienia czy też poważniejszej choroby, jak np. zapalenie oskrzeli, któremu towarzyszy wysoka temperatura, możemy zaobserwować ciężki oddech u dziecka. Ustępuje on zwykle po wyleczeniu infekcji. 

• Wady postawy — w nieprawidłowym oddychaniu nie biorą udziału mięśnie klatki piersiowej, co powoduje zapadanie się mostka będącego powodem przemieszczania się barków do przodu, zwiększenia dołków nadobojczykowych oraz odstawania dolnych części łopatek. Nieprawidłowy proces oddychania prowadzi również do hiperlordozy odcinka szyjnego oraz lędźwiowego.

• Wiotkość mięśni policzkowych oraz zmniejszenie się mięśnia okrężnego warg — usta podczas złego oddechu są cały czas rozchylone, ich wiotkość z kolei powoduje kłopoty ze sprawnym jedzeniem, w tym z łyżeczki. Kolejnym problemem jest również brak umiejętności dmuchania, co jest szczególnie zauważalne podczas kataru, kiedy dziecko nie potrafi swobodnie wydmuchać wydzieliny z nosa.

Ćwiczenia oddechowe dla dzieci — co warto wiedzieć przed ich wykonaniem?

W przypadku zaobserwowania przez nas problemów z oddychaniem u dziecka potrzebna będzie wizyta u logopedy, ponieważ maluch sam z tego nie wyrośnie. Odpowiednia reakcja rodziców i wdrożenie pomocnej terapii specjalisty pozwoli na zahamowanie i szybkie wyleczenie zaburzenia.  

Warto pamiętać, aby zalecone przez logopedę ćwiczenia przeprowadzać w odpowiednio przewietrzonym pokoju. Dziecko powinno być przed posiłkiem lub 2-3 godziny po nim. W terapii liczy się systematyczność, dlatego relaksacyjne ćwiczenia oddechowe dla dzieci trzeba wykonywać regularnie, nawet parę razy dziennie przez kilka minut.  

Aby przeprowadzić ćwiczenia oddechowe dla dzieci, konspekt, który wcześniej pomoże nam stworzyć logopeda będzie niezbędny. Ważne, żeby pamiętać, że muszą być one dostosowane do wieku i możliwości malucha. W przypadku przerostu migdałków, krzywej przegrody nosowej czy też infekcji wykonanie zadania przez kilkulatka nie będzie możliwe. Nie należy także przyzwyczajać się do jednej pozycji, zaleca się ćwiczenia na stojąco, leżąco oraz siedząco, dlatego też najlepiej połączyć je z zabawą. Odpowiednie będą do tego klocki magnetyczne, które dodatkowo udoskonalą sprawność ruchową. 

 

Ćwiczenia oddechowe — przykłady dla rodziców

• Dmuchanie do celu — po wspólnie przeczytanej lub obejrzanej bajce, stwórzmy z dzieckiem papierowe postacie lub wykonane z folii aluminiowej. Dmuchajmy w ich kierunku, aby nie tylko ćwiczyć oddech, ale również spędzić razem czas w radosnej atmosferze.

• Bańki mydlane — dmuchajmy raz krótko, raz długo, słabiej, mocniej i najmocniej. Podczas zabawy warto poruszyć wyobraźnię i spróbować opisać, co przypominają nam bańki.

• Dmuchanie piórka — starajmy się tak dmuchać w piórko, aby znajdowało się ono cały czas w powietrzu.

• Dmuchanie na zabawki pływające po wodzie — zabawa bardzo dobrze sprawdzi się w trakcie kąpieli. Nie musimy kupować do niej specjalnych zabawek. Wystarczy, że do wanny włożymy puste plastikowe butelki, korki lub zrobiony przez nas statek czy też samolot z papieru. Dodatkowo wspólnie z maluchem możemy stworzyć krótką historyjkę, dokąd płynie statek, kto jest na pokładzie oraz jak się nazywa.

• Zabawa z biedronką — wytnijmy wspólnie z papieru biedronkę. Zabawa polega przede wszystkim na układaniu czarnych kropek z wykorzystaniem słomki. Ćwiczenie reguluje etap wydechu oraz wpływa na pracę warg.

• Dmuchanie płatka śniegu lub chmurki — z papieru lub waty zróbmy płatek śniegu czy też chmurkę. Zawieśmy zabawkę na sznurku i dmuchajmy w nią, używając do tego rurki.

• Wyścigi samochodowe — stworzone z papieru lub kartonowych pudełek tory i samochodziki sprawdzą się bardzo dobrze do ćwiczeń z orientacji przestrzennej, lub w zabawie polegającej na parkowaniu pojazdu w garażu.

• Detektyw — podczas zabawy, najlepiej w drodze powrotnej z przedszkola lub spaceru, zachęćmy malucha, aby opowiedział nam, jakie wyczuwa zapachy. Pobudźmy wyobraźnię i pozwólmy się przenieść do czarodziejskiej krainy. Podczas zabawy powinniśmy kontrolować dziecięcy oddech. Nie oceniajmy, ponieważ w zabawie liczy się również kreatywność malucha.

 

 

Dodaj komentarz

0 KOMENTARZ

Instagram